طبق ماده 11 قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن، بهسازي بافتهاي روستايي بر عهده بنياد مسکن انقلاب اسلامي كشور است. بر اين اساس، به گفته معاون عمران روستايي بنياد مسكن كشور، اين بنياد با انعقاد تفاهم نامه هايي با ساير سازمان ها، با شناسايي روستاهاي واجد شرايط براي بهسازي بافتها و اجراي طرح هادي در اين روستاها، در راستاي آباداني كشور گام برداشته است. در اين ميان به گفته اين مقام مسئول، كمبودهايي از جمله تأمين مالي و ناهماهنگي در ميان نهادها براي تأمين امكانات شهري و خدمات زيربنايي وجود دارد. گفت و گوي اختصاصي خبرنگار شبکه اطلاع رسانی صنوف و مسکن ایران(صما)، با محمدرضا شاملو، معاون عمران روستايي بنياد مسكن كشور را در خصوص اقدامات اين بنياد در ادامه ميخوانيد:
صما: بنياد مسکن بهعنوان متولي بهسازي بافتهاي روستايي، تاکنون چه رايزنيهايي با دولت داشته و به چه نتايجي رسيده است؟
محمدرضا شاملو: بنياد مسکن در راستاي بهسازي بافتهاي با ارزش روستايي، دو تفاهمنامه با سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري منعقد كرده و صورتجلسه نسبتاً جامع و مفصلي نيز با اين سازمان امضا كرده است. همچنين نشستهاي مقطعي نيز با اين سازمان برگزار ميکنيم. بر اساس توافقات انجام شده با اين سازمان و طبق ماده 11 قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن که بهسازي بافتهاي روستايي را بر عهده بنياد مسکن گذاشته است، تاکنون حدود 250 روستاي داراي واجد شرايط براي بهسازي بافتها شناسايي شده است.
صما: روستاهاي واجد شرايط براي بهسازي چگونه انتخاب ميشود؟
محمدرضا شاملو: روستاهايي که به لحاظ ارزشهاي تاريخي، فرهنگي و معماري واجد ارزش حفظ و احيا هستند، شناسايي و در کارگروهي بررسي شدهاست. تاكنون بهسازي بافت براي 56 روستا طراحي شده و اين طرح در 46 روستا به اجرا درآمده که شاهد نتايج بسيار مناسبي در اين روستاها بودهايم.
صما: چه ميزان اعتبار براي بهسازي بافتهاي روستايي کشور اختصاص يافته است؟
محمدرضا شاملو: بر اساس قانون بودجه، اعتبار لازم براي بهسازي بافتهاي روستايي کشور، شامل حدود 8 درصد از تملک داراييهاي استانهاست و با توجه به اينکه ميزان اعتبار تملک داراييهاي استانها حدود 6 هزار ميليارد تومان است، اين رقم به حدود 480 ميليارد تومان ميرسد. همچنين 200 ميليارد تومان از محلهاي متفرقه براي تهيه و اجراي طرحهاي هادي و بهسازي روستاها اختصاص مييابد که مجموع اين دو حدود 680 ميليارد تومان است. البته بايد به اين نکته توجه داشت که معمولاً در مقايسه با اعتبارات استاني، اعتبارات ملي کمتر تخصيص مييابد؛ يعني اعتبار استاني در قانون مشخص شده و قطعاً بايد تخصيص يابد. همچنين در طول سال از محلهاي ديگر نيز اعتباراتي به پروژههاي استاني اختصاص مييابد. اميدواريم اين رقم در طول سال بهگونهاي تأمين شود که اعتبار هزار ميليارد توماني، که رئيسجمهور در هنگام ارائه لايحه بودجه به مجلس به آن اشاره کرد، تحقق يابد.
صما: آيا مبلغ اختصاصي بودجه براي اجراي برنامههاي شما کافي است؟
محمدرضا شاملو: كمبود اعتبارات از مشكلات اساسي ماست. بنياد مسكن سالانه به حدود هزار و 500 تا هزار و 700 تومان اعتبار نياز دارد تا بتواند تکليفي را عملي کند که ماده 11 قانون ساماندهي بر عهده بنياد گذاشته است.
صما: پيشنهاد شما براي برنامه پنج ساله پنجم چيست؟
محمدرضا شاملو: پيشنهاد ما براي اين برنامه، تهيه طرح بهسازي بافتها براي 100 روستاي کشور است. در اين راستا مذاکرات اوليه با دفاتر ذيربط سازمان معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي انجام دادهايم و اميدواريم که با تأمين اعتبار اين برنامه طرح بهسازي را حداقل براي 100 روستاي داراي بافت باارزش اجرايي کنيم.
صما: در زمينه اجراي طرح هادي در روستاها چه اقداماتي انجام داده ايد؟
محمدرضا شاملو: تاکنون براي 24 هزار و 800 روستا طرح هادي تهيه شده و اين طرح در بيش از 9 هزار و 800 روستا اجرايي شده است.
صما: تاکنون چه تعداد از واحد روستايي سنددار شده است؟
محمدرضا شاملو: تاکنون بيش از 2 ميليون و 640 هزار واحد روستايي سنددار شده است و پيشبيني کردهايم که در برنامه پنجم نيز سالانه به طور متوسط 200 هزار واحد روستايي سنددار شود.
صما: در راستاي تسهيلات واگذاري زمين و تسهيلات بانكي چه اقداماتي انجام دادهايد؟
محمدرضا شاملو: يکي از برنامههايي که بهطور گسترده در برنامه پنجم پيگيري ميکنيم، تأمين نياز جوانان روستايي به مسکن و تأمين زمين براي ساخت آنهاست. تاکنون بيش از 400 هزار نفر از ساكنان روستاهاي کشور از خدمات بنياد مسکن براي گرفتن زمين استفاده کردهاند؛ اين مناطق شامل روستاهايي بوده که حوادث غيرمترقبه در آنها رخ داده و يا روستاهايي که نرخ رشد جمعيت يا آمار ساخت و ساز بالا در آنها بوده و همچنين مهاجرت معکوس از شهر به روستاها داشتهايم. همچنين تاکنون حدود يک ميليون و 600 هزار نفر تشکيل پرونده داده و يک ميليون و 400 هزار نفر از تسهيلات بانکي استفاده کردهاند و در بيش از يک ميليون واحد روستايي بهسازي شده، مردم روستايي ساكن شدهاند.
صما: در نوسازي واحدهاي مسکوني روستايي چه روشي اجرا شده است؟
محمدرضا شاملو: بهسازي واحدهاي مسکوني روستايي، در قالب نوسازي اين خانهها به روش سنتي و صنعتي انجام شده است.
صما: آيا مقاومسازي نيز در دستور کار شما قرار دارد؟
محمدرضا شاملو: فعاليتهاي بنياد مسکن در راستاي مقاومسازي خانههاي روستايي به طور محدود انجام ميشود؛ چون اغلب خانههاي روستايي از خشت ساخته شده و مقاومسازي آنها توجه اقتصادي ندارد.
صما: آيا از ميزان همکاري ساير سازمانها با بنياد مسکن رضايت داريد؟
محمدرضا شاملو: ديگر دستگاهها تا حد ممکن با ما همکاري داشتهاند؛ براي نمونه، سازمان ثبت و اسناد در سنددار کردن خانههاي روستايي و سازمان جنگلها و مراتع، همکاري بسيار خوبي در واگذاري زمين دارد. اهالي روستاها نيز در اين زمينه مشارکت ميکنند. اما معتقدم که اگر هماهنگي بين دستگاهها و فعاليتهاي آنها بيشتر شود، اثربخشي فعاليتهاي انجام شده در روستاها بيشتر خواهد بود. يعني در هنگام اجراي طرح هادي و بهسازي در روستاها، دستگاههاي خدماترسان نيز بايد در راستاي تأمين خدمات زيربنايي هماهنگ عمل كنند. براي مثال جادهها آسفالت ميشود و سپس، سازمان آب و فاضلاب يا گاز براي خدماترساني جاده آسفالت شده را حفاري ميکند؛ چنين اقداماتي منجر به آسيب روند كار ميشود.
صما: آيا براي حل چنين مشکلاتي چارهانديشي شده است؟
محمدرضا شاملو: خوشبختانه در اين راستا با پيشنهاد بنياد مسکن به استانداريها، کارگروه هماهنگي و کميسيون حفاري در حال راهاندازي است که اميدواريم به اين ترتيب ناهماهنگي موجود در اين بخشها از بين برود. بنابراين اولويتها و تقدم و تأخر هر فعاليتي در اين کارگروه تعريف ميشود. همچنين از آنجا كه اعتبارات مورد نياز براي اجراي پروژهها نيز در کميته برنامهريزي شهرستانها توزيع ميشود، اميدواريم که کاستيها در برنامه پنجم برطرف شود. در مناطقي از کشور که اين کارگروه در حال فعاليت است، شاهد نتايج مثبتي بودهايم.
صما: بعضاً از روند کند بهسازي و نوسازي واحدهاي مسکوني انتقاد ميشود. در اين خصوص پاسخ شما چيست؟
محمدرضا شاملو: معتقدم كه انتقادي به روند كار بنياد مسکن وارد نيست و بنياد در راستاي بهسازي واحدهاي مسکوني روستايي اقدامات مؤثري انجام داده است. براي نمونه در زلزله 4/6 ريشتري شهر بم که حدود 28 هزار نفر کشته در پي داشت و همچنين با وقوع زلزلههاي بيش از 6 ريشتر در مناطقي مانند کرمان، قشم و بروجرد، خانههايي كه توسط بنياد مسكن در اين مناطق نوسازي شده بود، هيچ خسارت مالي و جاني به دنبال نداشت.
صما: نظر شما درباره انتقاد اخير نماينده مردم كرج در مجلس شوراي اسلامي از رويكرد بنياد مسكن چيست؟
محمدرضا شاملو: معتقدم كه وي بهعنوان نماينده مردم حق بازگو کردن مشکلات را دارد؛ اما انتظار ميرود كه هر مسئولي قبل از قضاوت، حرفهاي طرف مقابل را بشنود. در پاسخ به انتقاد اين نماينده مجلس در اين خصوص كه بنياد مسكن به طور دلخواه زمين را قيمتگذاري ميكند، بايد گفت كه در مناطق روستايي، ميانگين قيمت زمين بين هزار تا هزار و 500 تومان است و قيمت زمين متناسب با موقعيت افزايش مييابد. طبق دستورالعمل مشخص هزينه آمادهسازي زمين نيز به آن اضافه ميشود كه اين امر به تمام استانها ابلاغ شده است. اگر بنياد به ازاي واگذاري زمين درآمدي مازاد كسب كند، صرف امور عمراني روستاها ميشود. نگاه بنياد مسکن به زمين انتفاعي نيست و هدف ما بيشتر جلوگيري از بورس بازي زمين؛ سودجويي برخي افراد و تأمين زمين براي نيازمندان واقعي است.
